“Je bezoek is er hoor!” Met vrolijke stem meldt Astrid me per telefoon dat professor Elissa Auerbach is gearriveerd. Heel misschien herinnert u zich deze naam nog. Begin juni 2009 maakten we voor het eerst kennis met haar. Zij kwam toen vanuit de Verenigde Staten naar de Willibrorduskerk. Als studente kunstgeschiedenis was  zij geïnteresseerd in het Altaarstuk uit 1631, het schilderij met Willibrordus en zijn metgezellen, dat in vergaderruimte van de pastorie hangt. Haar bezoek betekende de start van een heel avontuur met het Altaarstuk. We spoorden op haar aanraden professor Xander van Eck op, een deskundige op het gebied van schilderijen uit de tijd van de schuilkerken.  Hij kwam die zomer over uit Turkije, bezocht ons en schreef begin 2012 een artikel over het Altaarstuk in het gerenommeerde tijdschrift Oud Holland. Mede dankzij dit artikel vonden we in Stichting Victor een sponsor voor de restauratie en belandde het schilderij in 2013 op de tentoonstelling ‘Vormen van Verdraagzaamheid’ in het Catharijneconvent in Utrecht. Ook kwamen we, mede door het speurwerk van Jan Lammers, veel te weten over de mogelijke opdrachtgever van het schilderij, Pater Hermanni uit Alkmaar. In 2014 hadden we voor het laatst mailcontact met Elissa. Ze vroeg toen om een foto van het gerestaureerde schilderij voor een presentatie die zij, inmiddels professor aan de Universiteit van Georgia, aldaar wilde geven.
   
Vandaag dan, na negen jaar, de tweede ontmoeting met Elissa. Pastor Helsloot heeft  snel allerlei papieren over het schilderij en Pater Hermanni, die we in de tussentijd verzameld hebben, tevoorschijn gehaald en we  nemen Elissa mee de vergaderruimte boven.  Ze is verrast van zoveel materiaal en vluchtig nemen we de stukken door. Dan ziet ze een schilderij aan de wand en ze is meteen enthousiast. Het is het portret van een vroegere pastoor, maar meer weten wij er helaas ook niet over. Ze fotografeert het nauwgezet. Ook de oude prenten van de sacramenten, die aan de muur hangen, wekken haar belangstelling. Langzamerhand wordt een beetje duidelijk waar ze eigenlijk naar op zoek is.  Ze zou heel graag meer te weten komen over het interieur van de schuilkerken en over de devoties van de parochianen in die tijd. Beneden in de Kerkstraat staan we even stil bij de drie mooie prenten van de schuilkerk die hier ooit heeft gestaan. Ze verzucht: “If we only could take a look inside….”
   
Dan vraagt ze naar de schilderingen op zijde, die jaren geleden tussen allerlei oude archiefspullen werden ontdekt door Pierre Bussen. Pierre is onlangs helaas overleden. Hij heeft als voorman van de Archiefcommissie heel veel betekend. Onder zijn leiding werd het oude archief uitgezocht en ondergebracht bij het Regionaal Archief in Alkmaar en werd het jongere archief keurig gerubriceerd en opgeborgen in de Archiefkamer van de pastorie.
We lopen naar de Ontmoetingsruimte waar de zijden afbeeldingen, deelkopieën van het Altaarstuk, aan de muur hangen. Weer wordt alles secuur op beeld vastgelegd. Waar deze schilderingen ooit voor gebruikt zijn is nog steeds een raadsel. Waren ze onderdeel van een groter kleed of gewaad? Er zijn langs de rand regelmatige gaatjes te zien, alsof het was vastgenaaid. Ook het paneel met het kersttafereel wekt haar aandacht. “This is made by Bloemaert, isn’t it?” Ik kan haar vertellen dat grondige studie door mevrouw van Fulpen in 2005 heeft uitgewezen dat het waarschijnlijk geen echte Bloemaert is. Ze is verbaasd en wil ook daar meer van weten. Genoeg stof dus voor nog een ontmoeting binnenkort, voordat de professor eind juni weer naar de Verenigde Staten terugkeert.

Marieke Hoetjes